Liquiditeit geeft aan of je op dit moment genoeg geld of snel beschikbare middelen hebt om je kortlopende schulden te betalen. Het is een momentopname van je financiële positie: heb je voldoende “vlottende” middelen om de rekeningen van de komende maanden te voldoen? Zowel voor bedrijven als voor particulieren is een goede liquiditeit belangrijk om betalingsproblemen te voorkomen.
Wat is liquiditeit precies?
Liquiditeit zegt iets over de mate waarin bezittingen snel omgezet kunnen worden in contant geld, zonder dat je daarbij veel waarde verliest. Geld op een betaalrekening is volledig liquide: je kunt het direct gebruiken. Een bedrijfspand is veel minder liquide, want verkoop kost tijd en de opbrengst is onzeker.
Voor bedrijven draait liquiditeit om de vraag of het werkkapitaal groot genoeg is om aan kortlopende verplichtingen te voldoen. Denk aan leveranciers die betaald willen worden, salarissen, huur en belastingen. Een winstgevend bedrijf kan toch in de problemen komen als het geld op het verkeerde moment vastzit, bijvoorbeeld in onbetaalde facturen of voorraden.
Liquiditeit berekenen: de twee belangrijkste ratio’s
Er zijn twee veelgebruikte kengetallen om de liquiditeit te meten: de current ratio en de quick ratio. Ze kijken allebei naar de verhouding tussen vlottende activa en kortlopende schulden, maar de quick ratio is strenger.
Current ratio (ook wel vlottende verhouding):
- Formule: vlottende activa gedeeld door kortlopende schulden
- Vuistregel: een uitkomst van 1,5 tot 2 wordt over het algemeen als gezond beschouwd
- Voorbeeld: je hebt 60.000 euro aan vlottende activa (kas, debiteuren, voorraden) en 40.000 euro aan kortlopende schulden. Current ratio = 60.000 / 40.000 = 1,5
Quick ratio (ook wel acid test):
- Formule: (vlottende activa min voorraden) gedeeld door kortlopende schulden
- Vuistregel: een uitkomst van minimaal 1 is wenselijk
- Voorbeeld: dezelfde situatie, maar de voorraden zijn 15.000 euro. Quick ratio = (60.000 – 15.000) / 40.000 = 1,125
De quick ratio sluit voorraden uit, omdat die niet altijd snel te verkopen zijn. Met name in branches met langzaam bewegende voorraden, zoals de bouw of de industrie, is de quick ratio een betere graadmeter dan de current ratio.
Liquiditeit versus cashflow: wat is het verschil?
Liquiditeit en cashflow worden vaak door elkaar gehaald, maar ze meten iets anders. Liquiditeit is een momentopname: wat heb je nu? Cashflow gaat over geldstromen over een bepaalde periode: hoeveel geld stroomt er in en uit? Een bedrijf met een positieve cashflow bouwt liquiditeit op. Omgekeerd kan een slechte cashflow de liquiditeit snel uithollen, ook als de balans er op papier goed uitziet.
Wanneer is je liquiditeit te laag?
Een current ratio onder de 1 is een alarmsignaal: je kortlopende schulden zijn groter dan je vlottende activa. Dat wil zeggen dat je op korte termijn tekortkomt om iedereen te betalen. Typische situaties waarbij liquiditeit onder druk staat:
- Klanten betalen te laat (lange debiteurentermijnen)
- Je betaalt leveranciers sneller dan je zelf betaald wordt
- Grote seizoensschommelingen in omzet
- Snelle groei waarbij je vooruit moet investeren in personeel of voorraad
In al deze situaties kan het bedrijf op papier winstgevend zijn, maar toch het hoofd niet boven water houden. Dat maakt liquiditeitsmanagement net zo belangrijk als winstgevendheid.
Hoe verbeter je de liquiditeit?
Er zijn meerdere manieren om de liquiditeitspositie te versterken, zonder dat je meteen externe financiering nodig hebt:
- Stuur facturen sneller uit en verkort de betalingstermijn voor klanten, bijvoorbeeld van 30 naar 14 dagen.
- Onderhandel met leveranciers over langere betalingstermijnen, zodat je eigen geld langer beschikbaar blijft.
- Verklein de voorraad door efficiënter in te kopen en op basis van werkelijke vraag te bestellen.
- Gebruik factoring als klanten structureel laat betalen: een factoringbedrijf neemt de vordering over en betaalt je direct, min een vergoeding.
- Bouw een liquiditeitsbuffer op in goede tijden, zodat je magere periodes kunt opvangen zonder in de problemen te komen.
Liquiditeitsplanning: vooruitkijken loont
Naast het berekenen van de huidige liquiditeit is het slim om ook vooruit te kijken met een liquiditeitsprognose. Daarin zet je alle verwachte inkomsten en uitgaven voor de komende weken of maanden naast elkaar. Zo zie je op tijd wanneer een tekort dreigt en kun je ingrijpen voordat het een probleem wordt, door bijvoorbeeld een rekening-courantkrediet aan te vragen of een grote aankoop uit te stellen.
Een simpele manier is een spreadsheet met per week de verwachte ontvangsten en betalingen. Het verschil per week, opgeteld bij het beginsaldo, laat je de verwachte kaspositie zien. Sommige boekhoudprogramma’s genereren dit overzicht automatisch op basis van openstaande facturen.
Liquiditeit is uiteindelijk geen doel op zich, maar een randvoorwaarde om te blijven functioneren. Een gezonde verhouding tussen wat je snel beschikbaar hebt en wat je op korte termijn moet betalen, geeft je de ruimte om beslissingen te nemen vanuit kracht in plaats van nood.
