Geldgeving klinkt misschien als een ingewikkeld woord, maar het gaat gewoon over het uitlenen van geld. Iemand geeft een geldbedrag aan een ander, met de afspraak dat dit bedrag later wordt terugbetaald. Dat kan tussen vrienden zijn, binnen een familie, of tussen een bedrijf en een particulier. Het lijkt simpel, maar in de praktijk gaat er vaak van alles mis. Afspraken worden niet opgeschreven, rente wordt niet besproken en de terugbetaling blijft uit. Dan begint de ellende pas echt.
Wat geldgeving precies inhoudt
Bij een geldlening geeft de ene partij een bedrag aan de andere partij. Die andere partij is verplicht dat bedrag terug te betalen. In juridische taal heet de persoon die het geld geeft de geldgever, en de persoon die het ontvangt de geldnemer of schuldenaar. De geldgever heeft een vordering op de schuldenaar: hij mag het geld terugvragen. Soms wordt er ook rente afgesproken, wat betekent dat de schuldenaar meer terugbetaalt dan hij heeft geleend. Dit is een vergoeding voor het uitlenen van het geld. Zonder duidelijke afspraken over rente is de schuldenaar in principe niets extra verschuldigd. Het uitlenen van geld zonder schriftelijke afspraken is heel gewoon, maar brengt wel risico’s met zich mee.
De gevaren van mondelinge afspraken
Veel mensen lenen geld uit zonder iets op papier te zetten. Dat voelt vriendelijker en laagdrempeliger. Toch is dat precies waar het later mis kan gaan. Stel dat iemand geld heeft geleend van een familielid en na een paar jaar zegt dat hij het nooit als lening heeft gezien, maar als een gift. Zonder bewijs is dat moeilijk te weerleggen. Een mondelinge afspraak is in principe ook geldig voor de wet, maar bewijzen is een stuk lastiger. Wie later zijn geld wil terugkrijgen, moet kunnen aantonen dat er sprake was van een lening en niet van een schenking. Dat is vaak een lang en vervelend traject. Een eenvoudige schriftelijke overeenkomst, ook wel leenovereenkomst of schulderkenning genoemd, voorkomt een hoop ellende. Schrijf op hoeveel geld er is overgedragen, wanneer dit is gebeurd en wanneer en hoe terugbetaald wordt.
Verjaring van een geldvordering
Een geldvordering verjaart na vijf jaar. Dat betekent dat een geldgever na vijf jaar zijn recht kan verliezen om het geleende bedrag op te eisen via de rechter. Die vijf jaar begint te lopen op het moment dat de vordering opeisbaar is, dus vanaf het moment dat de schuldenaar het geld had moeten terugbetalen. Is er geen terugbetalingsdatum afgesproken, dan begint de verjaring te lopen zodra de geldgever het geld opvraagt. Om verjaring te voorkomen, kan de geldgever de verjaring stuiten. Dat betekent dat hij de schuldenaar officieel laat weten dat hij zijn vordering handhaaft. Dit kan door een brief te sturen of door een andere officiële stap te zetten. Na zo’n stuiting begint de verjaringstermijn opnieuw. Het is slim om dit goed bij te houden, want als de termijn verstrijkt zonder actie, staat de geldgever met lege handen.
Geldgeving in de familie: extra aandachtspunten
Lenen binnen de familie is heel gebruikelijk. Ouders lenen hun kinderen geld voor een huis, broers helpen elkaar uit de brand of vrienden springen bij in moeilijke tijden. Dat is mooi, maar ook hier geldt: zet het op papier. Bij familieleningen speelt bovendien de belastingdienst een rol. Als een lening later wordt gezien als schenking, kan er schenkbelasting verschuldigd zijn. Er zijn jaarlijkse vrijstellingen, maar die gelden niet altijd en niet voor iedereen. Ouders mogen hun kinderen tot een bepaald bedrag belastingvrij schenken, maar alles daarboven kan belast worden. Als het gaat om grote bedragen, is het verstandig om een notaris of belastingadviseur erbij te betrekken. Die kan helpen om de afspraken goed vast te leggen en te voorkomen dat de belastingdienst later vragen stelt. Een lening is juridisch iets anders dan een gift, en dat onderscheid moet duidelijk zijn.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen geldgeving en een schenking?
Bij geldgeving in de zin van een lening is er een verplichting om het geld terug te betalen. Bij een schenking geeft iemand geld weg zonder dat de ontvanger het hoeft terug te geven. Het onderscheid is belangrijk, want een schenking kan belastinggevolgen hebben en een lening niet, zolang het geld ook echt wordt terugbetaald.
Moet een geldlening altijd op papier staan?
Een geldlening hoeft wettelijk niet op papier te staan om geldig te zijn. Een mondelinge afspraak is ook bindend. Toch is het sterk aan te raden om alles schriftelijk vast te leggen, want zonder bewijs is het bij een conflict moeilijk aan te tonen dat er een lening was en geen gift.
Wat gebeurt er als de schuldenaar het geld niet terugbetaalt?
Als de schuldenaar het geleende geld niet terugbetaalt, kan de geldgever naar de rechter stappen om betaling af te dwingen. Dat lukt alleen als er bewijs is van de lening. Daarna kan de geldgever proberen het geld te innen via bijvoorbeeld beslag op het inkomen of bezittingen van de schuldenaar.
Mag een particulier rente vragen over een geldlening?
Ja, een particulier mag rente vragen over een lening aan een andere particulier. Dit moet dan wel vooraf worden afgesproken en vastgelegd. Zonder afspraak over rente is de schuldenaar alleen verplicht het geleende bedrag terug te betalen, niet meer.
