Wikipedia is voor veel mensen de eerste plek waar ze informatie opzoeken. Of het nu gaat om een historische gebeurtenis, een bekende persoon of een wetenschappelijk begrip: de online encyclopedie geeft snel een antwoord. Maar hoe werkt dit platform eigenlijk? En hoe betrouwbaar is de informatie die je er vindt? In deze blog nemen we een kijkje achter de schermen van het bekendste gratis naslagwerk op het internet.
Hoe wikipedia ontstond en groeide
De online encyclopedie werd opgericht op 15 januari 2001 door Jimmy Wales en Larry Sanger. Het begon als een klein experiment, maar groeide razendsnel uit tot een van de meest bezochte websites ter wereld. Het idee was simpel: iedereen mag bijdragen. Lezers zijn tegelijk ook schrijvers. Dat maakte de groei enorm snel. Al binnen een jaar stonden er meer dan twintigduizend artikelen online. Inmiddels telt de Engelstalige versie meer dan zes miljoen artikelen, en de Nederlandstalige versie heeft er ruim twee miljoen. De naam is een combinatie van het Hawaiiaanse woord “wiki”, dat “snel” betekent, en het woord “encyclopedia”.
Wie schrijft de artikelen op de encyclopedie
Een groot misverstand is dat wikipedia wordt beheerd door een team van betaalde medewerkers. In werkelijkheid schrijven en controleren vrijwilligers bijna alle inhoud. Dit zijn gewone mensen met kennis over een bepaald onderwerp. Iedereen met een internetverbinding kan een artikel aanmaken of aanpassen. Dat klinkt misschien chaotisch, maar in de praktijk werkt het verrassend goed. Er zijn duizenden actieve vrijwilligers die wijzigingen in de gaten houden en fouten snel corrigeren. Toch betekent dit ook dat de kwaliteit per artikel kan verschillen. Artikelen over populaire onderwerpen worden veel vaker gecheckt dan artikelen over minder bekende thema’s. De Wikimedia Foundation, een Amerikaanse non-profitorganisatie, beheert het platform en zorgt voor de technische infrastructuur.
Hoe betrouwbaar is de informatie
Betrouwbaarheid is een veelgestelde vraag bij dit soort open platforms. Studies tonen aan dat de feitelijke informatie op de encyclopedie in veel gevallen klopt, zeker bij onderwerpen die goed gedocumenteerd zijn. Toch zijn er beperkingen. Informatie kan verouderd zijn, en bij gevoelige onderwerpen kan er een vertekend beeld ontstaan. Artikelen over levende personen zijn soms doelwit van vandalisme, waarbij iemand bewust verkeerde informatie plaatst. Zo staat er soms tijdelijk iets fout over een bekend persoon, zoals een presentator of politicus, totdat een vrijwilliger de fout ontdekt en herstelt. Scholen en universiteiten raden dan ook aan om de encyclopedie te gebruiken als startpunt voor onderzoek, niet als enige bron. De bronnen onderaan elk artikel zijn vaak waardevoller dan de tekst zelf, omdat je daarmee dieper kunt graven.
Wikipedia in meerdere talen en op meerdere apparaten
Het platform bestaat in meer dan driehonderd talen. Van het Zweeds tot het Swahili, en van het Arabisch tot het Fries: de encyclopedie probeert kennis voor iedereen toegankelijk te maken. Sommige taaleditiesv zijn klein en hebben slechts enkele duizenden artikelen. Andere, zoals de Duits of Franstalige versie, zijn enorm uitgebreid. De Nederlandstalige editie staat wereldwijd in de top tien van grootste versies. De website werkt goed op zowel computers als smartphones, en er is ook een officiële app beschikbaar. Wikipedia verdient geen geld aan advertenties. Het platform vraagt bezoekers soms om een donatie, want zonder donaties kan de site niet blijven bestaan. Dat maakt het een bijzonder model in een tijd waarin bijna elke website draait op advertentie-inkomsten.
Veelgestelde vragen
Is wikipedia gratis te gebruiken?
Ja, de encyclopedie is volledig gratis. Je hoeft geen account aan te maken om artikelen te lezen. Het platform vraagt soms vrijwillig om een donatie, maar dat is nooit verplicht.
Kan iedereen zomaar een artikel aanpassen?
In principe kan iedereen een artikel aanpassen, ook zonder account. Toch worden wijzigingen door vrijwilligers gemonitord. Bij artikelen die vaak doelwit zijn van vandalisme, zijn aanpassingen beperkt tot gebruikers met een account of speciale rechten.
Mag je wikipedia gebruiken als bron voor een werkstuk of scriptie?
De meeste scholen en universiteiten raden af om de encyclopedie als directe bron te vermelden. Je kunt het wel gebruiken om een onderwerp snel te begrijpen en om via de bronnenlijst onderaan een artikel betrouwbare bronnen te vinden.
Hoe wordt wikipedia gefinancierd?
De encyclopedie wordt beheerd door de Wikimedia Foundation, een non-profitorganisatie. De inkomsten komen grotendeels uit donaties van gebruikers wereldwijd. Er staan geen betaalde advertenties op de website.
Bestaat er ook een Nederlandse versie van wikipedia?
Ja, de Nederlandstalige versie bestaat al sinds 2001. Met meer dan twee miljoen artikelen behoort deze editie tot de grootste taaleditiesv ter wereld. Je vindt hem op nl.wikipedia.org.
