Schenken met een uitsluitingsclausule betekent dat je vastlegt dat de schenking alleen van de ontvanger is en buiten een eventuele gemeenschap van goederen valt. Scheidt de ontvanger later, dan hoeft die jouw gift niet te delen met de ex-partner. Dat is in één zin de kern van deze juridische maatregel.
Veel mensen schenken geld aan hun kind zonder bij deze clausule stil te staan. Dat kan onbedoeld betekenen dat een deel van het geld bij een scheiding naar de schoonzoon of schoondochter gaat. Met een uitsluitingsclausule voorkom je dat.
Wat doet een uitsluitingsclausule precies?
Zonder uitsluitingsclausule valt een schenking of erfenis bij gehuwden in de wettelijke gemeenschap van goederen als zij geen huwelijkse voorwaarden hebben. De ontvanger is dan formeel eigenaar, maar de waarde is wel gemeenschappelijk. Bij een scheiding wordt die waarde dan verdeeld.
Met een uitsluitingsclausule bepaal je als schenker dat het geschonken bedrag of goed privévermogen blijft van de ontvanger. Trouwt de ontvanger later, of was die al getrouwd, dan blijft het buiten de gemeenschap. Het maakt niet uit of het gaat om een geldbedrag, een beleggingsrekening of de aankoop van een huis. Zolang de ontvanger het geld gescheiden houdt en traceerbaar is dat het om de schenking gaat, geldt de clausule.
Hoe leg je een uitsluitingsclausule vast?
Je legt een uitsluitingsclausule vast in de schenkingsakte. Dat is een notariële akte of, bij een handgift, een onderhandse akte. Voor grote schenkingen, zoals een bedrag voor een huis, werk je bijna altijd met een notaris. Die neemt de clausule standaard op als je dat aangeeft.
Bij een jaarlijkse schenking binnen de vrijstelling (de zogenoemde jaarlijkse vrijstelling voor schenkbelasting) kun je de clausule ook opnemen in een eenvoudige onderhandse overeenkomst. Laat je dat achterwege, dan is er later geen bewijs dat de clausule gold. Heb je al eerder geschonken zonder clausule? Dan kun je die eerdere schenkingen er in principe niet alsnog mee afdekken.
Schenken met uitsluitingsclausule en samenlevers
Veel mensen denken dat de clausule alleen relevant is voor gehuwde kinderen. Dat klopt niet helemaal. Partners die samenwonen met een samenlevingscontract of zelfs zonder contract kunnen in een samengesteld vermogen terechtkomen. Ook dan kan bij een scheiding discussie ontstaan over wie wat toekomt. Een uitsluitingsclausule geeft je als schenker meer zekerheid, ongeacht de leefsituatie van de ontvanger op dat moment of in de toekomst.
Wanneer is een uitsluitingsclausule verstandig?
Niet bij elke schenking is een clausule nodig of gewenst. Hieronder staat wanneer het wél slim is om ze op te nemen:
- Je schenkt een groot bedrag, bijvoorbeeld voor de aankoop van een woning.
- Je kind is getrouwd in gemeenschap van goederen, of heeft geen huwelijkse voorwaarden.
- Je kind is ongetrouwd, maar je wilt zekerheid voor alle toekomstige situaties.
- Je wilt voorkomen dat jouw vermogen via een scheiding bij een ex-partner terechtkomt.
- Je schenkt regelmatig grotere bedragen en wilt het totale opgebouwde vermogen beschermen.
Is de ontvanger getrouwd buiten gemeenschap van goederen (met koude of warme uitsluiting in de huwelijkse voorwaarden), dan biedt de clausule minder meerwaarde. De schenking valt dan al buiten de gemeenschap. Toch kan het voor de duidelijkheid nuttig zijn om de clausule ook dan op te nemen, zodat er achteraf geen discussie ontstaat.
Valkuilen bij de uitsluitingsclausule
Een uitsluitingsclausule werkt alleen als de ontvanger het geld ook echt gescheiden houdt. Stort je kind de schenking op een gezamenlijke rekening, dan kan vermenging optreden. De clausule staat dan formeel in de akte, maar de ontvanger heeft later moeite te bewijzen welk deel van de saldi op die rekening onder de clausule valt. Praktisch advies: gebruik een aparte rekening voor het geschonken bedrag.
Een andere valkuil is dat sommige schenkers de clausule willen opnemen nadat ze al hebben geschonken. Dat kan in de meeste gevallen niet met terugwerkende kracht. Wil je de clausule gebruiken, doe het dan direct bij de schenking.
Tot slot: een uitsluitingsclausule beschermt de schenking alleen bij scheiding. Ze beschermt niet tegen schuldeisers van de ontvanger. Is je kind ondernemer met risico op schulden, dan zijn er andere constructies om vermogen te beschermen, zoals een bewind of een fonds op naam.
Wil je schenken met een uitsluitingsclausule, bespreek het dan vooraf met een notaris. Die stelt de akte correct op en zorgt ervoor dat de clausule juridisch afdwingbaar is. Dat voorkomt problemen op een moment dat je er het minst op zit te wachten.
