Blockchain is een technologie die steeds vaker in het nieuws komt, maar voor veel mensen nog een vaag begrip blijft. Je hoort erover in verband met bitcoin, digitale contracten en zelfs de zorg. Toch weten weinig mensen precies wat het is en hoe het werkt. Dat is jammer, want de technologie raakt steeds meer aan het dagelijks leven. In deze tekst lees je op een begrijpelijke manier wat het inhoudt, wat je ermee kunt en waar je op moet letten.
Wat een gedistribueerd grootboek precies doet
Een blockchain is in feite een digitaal register dat informatie opslaat in blokken. Elk blok bevat een stukje data, een tijdstempel en een verwijzing naar het blok daarvoor. Zo ontstaat er een keten van blokken, vandaar de naam. Wat dit systeem bijzonder maakt, is dat het niet op één centrale plek staat opgeslagen. Duizenden computers wereldwijd bewaren tegelijkertijd een kopie van hetzelfde register. Als iemand een blok probeert te wijzigen, zien alle andere computers dat meteen. Het wijzigen lukt dan niet, omdat de meerderheid van het netwerk het niet goedkeurt. Dit maakt de technologie sterk bestand tegen fraude en aanpassing achteraf.
Toepassingen buiten de wereld van cryptovaluta
De meeste mensen kennen de technologie via bitcoin en andere digitale munten. Dat is begrijpelijk, want het gedistribueerde register werd in 2008 voor het eerst beschreven als basis voor bitcoin. Toch zijn er inmiddels veel andere toepassingen. In de logistiek gebruiken grote bedrijven het systeem om producten te volgen van fabriek tot winkel. In de gezondheidszorg werken organisaties aan manieren om patiëntgegevens veiliger te delen. Overheden testen het gebruik voor het registreren van eigendomsaktes en stemmen bij verkiezingen. Ook slimme contracten, waarbij afspraken automatisch worden uitgevoerd zodra aan bepaalde voorwaarden is voldaan, zijn een groeiende toepassing. Al deze toepassingen hebben één ding gemeen: ze proberen tussenpersonen overbodig te maken en vertrouwen te vervangen door techniek.
Hoe veilig de technologie werkelijk is
Een veelgehoord misverstand is dat alles wat met dit soort gedecentraliseerde systemen te maken heeft automatisch veilig is. Dat klopt niet helemaal. De technologie zelf is moeilijk te hacken, maar de omgeving eromheen is dat niet altijd. Mensen worden regelmatig opgelicht door partijen die zeggen dat ze via een digitaal platform hoge rendementen kunnen behalen. Er zijn gevallen bekend waarbij oplichters belden met de mededeling dat iemand een crypto account had dat geld opleverde. Ze vroegen dan om toegang of betaling. Dit soort praktijken heeft niets te maken met de technologie zelf, maar misbruikt de naam ervan om mensen een vals gevoel van betrouwbaarheid te geven. De Fraudehelpdesk ontvangt met regelmaat meldingen van dit soort telefoontjes. Wees daarom altijd kritisch als iemand je benadert met een aanbieding die te mooi lijkt om waar te zijn.
De nadelen en uitdagingen van gedecentraliseerde systemen
Naast de voordelen zijn er ook serieuze nadelen. Het bijhouden van zo’n gedistribueerd netwerk kost veel energie. Zeker bij bitcoin, waarbij computers wereldwijd ingewikkelde berekeningen maken om nieuwe blokken te mogen toevoegen, is het stroomverbruik enorm. Vergelijkbaar met het jaarlijkse verbruik van een klein land. Daarnaast is de technologie niet altijd snel. Traditionele betaalsystemen kunnen duizenden transacties per seconde verwerken, terwijl sommige digitale netwerken er maar een paar tientallen aankunnen. Er zijn pogingen om dit te verbeteren, maar het blijft een uitdaging. Ook is er het vraagstuk van regelgeving. Overheden worstelen met de vraag hoe ze deze vorm van digitale opslag en overdracht van waarde moeten behandelen. Sommige landen omarmen het, andere verbieden het gebruik van digitale munten volledig. De toekomst van de technologie hangt daardoor niet alleen af van wat mogelijk is, maar ook van wat maatschappelijk en politiek geaccepteerd wordt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen blockchain en bitcoin?
Bitcoin is een digitale munt en blockchain is de onderliggende technologie waarop bitcoin draait. Je kunt de technologie vergelijken met een wegennet en bitcoin met één van de auto’s die erover rijdt. Het netwerk bestaat onafhankelijk van bitcoin en wordt ook voor andere doeleinden gebruikt.
Kan iedereen iets toevoegen aan een blockchain?
Wie iets mag toevoegen aan een gedistribueerd register hangt af van het type netwerk. Bij openbare netwerken mag iedereen meedoen, maar moet de computer wel ingewikkelde berekeningen uitvoeren om een blok te mogen toevoegen. Bij besloten netwerken, die bedrijven soms gebruiken, bepaalt de beheerder wie toegang krijgt.
Is blockchain hetzelfde als een database?
Een blockchain lijkt op een database, maar werkt anders. Een gewone database staat op één centrale plek en kan worden aangepast door iemand met de juiste rechten. Een gedistribueerd register staat op duizenden computers tegelijk en kan niet zomaar worden veranderd, omdat alle deelnemers het eens moeten zijn over elke aanpassing.
Hoe weet je of een bedrijf dat zegt met blockchain te werken betrouwbaar is?
Een bedrijf dat zegt te werken met deze technologie is niet automatisch betrouwbaar. Controleer altijd of het bedrijf geregistreerd staat bij een officiële instantie, zoals de Kamer van Koophandel. Wees extra alert als een bedrijf je telefonisch benadert met beloftes over winst of speciale accounts. De Fraudehelpdesk is een goede plek om verdachte meldingen te checken of te melden.
