Bitcoin is de bekendste digitale munt ter wereld, en toch weten veel mensen nauwelijks wat het precies is. Je hoort de naam overal: in het nieuws, op social media en aan de keukentafel. De een noemt het de toekomst van geld, de ander ziet het als een gevaarlijke gok. Maar wat klopt er nu echt van al die verhalen? In deze blog duiken we erin, zonder moeilijke taal en zonder overdrijving.
Wat bitcoin precies is en waar het vandaan komt
In 2009 verscheen er een nieuw soort geld op het internet. Het was geen bankbiljet, geen muntstuk en geen rekening bij een bank. Het was een digitale munt, gemaakt door iemand met de naam Satoshi Nakamoto. Tot op de dag van vandaag weet niemand zeker wie dat is, of dat het om één persoon of een groep gaat. De cryptomunt werkt volledig via computercode en bestaat alleen digitaal. Er is geen centrale bank die de munt beheert. Geen enkel bedrijf of overheid heeft er zeggenschap over. Dat was precies de bedoeling: een betalingsmiddel dat onafhankelijk is van banken en regeringen. Elke transactie wordt opgeslagen in een openbaar register dat de blockchain heet. Iedereen met een computer kan dat register inzien, maar niemand kan het zomaar aanpassen. Dat maakt het systeem transparant en tegelijk moeilijk te vervalsen.
Hoe de waarde van bitcoin tot stand komt
Er zullen nooit meer dan 21 miljoen bitcoins bestaan. Dat is een vaste grens die in de code is ingebakken. Op dit moment zijn er al meer dan 19 miljoen in omloop. Die beperkte hoeveelheid is een van de redenen waarom mensen de digitale munt waardevol vinden. Hoe schaarser iets is, hoe meer mensen er soms voor willen betalen. De koers schommelt sterk. In 2021 bereikte de waarde per munt een recordhoogte van bijna 69.000 dollar. Een jaar later zakte de prijs tot onder de 20.000 dollar. Wie de koers volgt, ziet grote pieken en dalen. De waarde wordt bepaald door vraag en aanbod, net als bij aandelen of grondstoffen. Als veel mensen willen kopen en er weinig aanbod is, stijgt de prijs. Als mensen massaal verkopen, daalt die. Er is geen vangnet, geen garantie en geen toezichthouder die bijspringt als het misgaat.
Minen, bewaren en betalen met digitale munten
Nieuwe bitcoins komen in omloop via een proces dat mining heet. Krachtige computers lossen ingewikkelde wiskundige puzzels op en worden daarvoor beloond met nieuwe munten. Dat kost enorm veel rekenkracht en dus ook heel veel stroom. Critici wijzen erop dat het energieverbruik van het hele netwerk vergelijkbaar is met dat van sommige landen. Als je geen miner bent, kun je de digitale munt kopen via een zogeheten exchange, een online platform waar je euro’s inwisselt voor cryptogeld. Je bewaart je munten in een digitale portemonnee, ook wel wallet genoemd. Dat kan een app zijn op je telefoon of een los apparaatje dat je kunt vergelijken met een usb-stick. Betalen met de cryptomunt is mogelijk bij een groeiend aantal winkels en webshops, al is het nog lang geen standaard. El Salvador is het eerste land ter wereld dat het als officieel betaalmiddel heeft aanvaard.
De risico’s en kansen die bij dit digitale geld horen
Veel mensen kopen de digitale munt in de hoop dat de waarde stijgt, zodat ze er later meer voor terugkrijgen. Dat kan goed uitpakken, maar ook heel slecht. De koers is onvoorspelbaar en niemand kan met zekerheid zeggen wat er morgen gebeurt. Wie zijn spaargeld erin stopt, moet bereid zijn om alles te verliezen. Dat is geen overdrijving: mensen die op het verkeerde moment kochten, verloren tientallen procenten van hun inleg. Naast het koersrisico zijn er andere gevaren. Als je je wachtwoord of toegangscode kwijtraakt, ben je je munten voorgoed kwijt. Er is geen bank die je helpt. Oplichters maken ook misbruik van de populariteit van cryptovaluta. Ze beloven hoge rendementen of doen alsof ze bekende mensen zijn die je aanraden om in te stappen. Tegelijk zien sommige beleggers en bedrijven de munt als een waardevolle aanvulling op traditionele investeringen. Grote bedrijven als Tesla en MicroStrategy hebben er miljarden in gestoken. Of dat slim is, weet niemand zeker.
Veelgestelde vragen over bitcoin
Is bitcoin veilig om te gebruiken?
Het netwerk zelf is technisch gezien goed beveiligd. De blockchain is moeilijk te hacken. Het gevaar zit eerder bij de gebruiker zelf. Als je je wachtwoord verliest of slachtoffer wordt van oplichting, is er niemand die je helpt. Platforms waar je de munt koopt, kunnen ook gehackt worden. Veiligheid hangt dus sterk af van hoe voorzichtig je zelf bent.
Moet je een hele bitcoin kopen?
Nee, je hoeft geen hele bitcoin te kopen. De munt is deelbaar in heel kleine stukjes. De kleinste eenheid heet een satoshi en is gelijk aan 0,00000001 bitcoin. Je kunt dus beginnen met een klein bedrag, zoals tien of twintig euro.
Wat gebeurt er als alle 21 miljoen bitcoins zijn gemined?
Als alle munten in omloop zijn, wat ergens rond het jaar 2140 wordt verwacht, krijgen miners geen nieuwe munten meer als beloning. Ze verdienen dan alleen nog via transactiekosten die gebruikers betalen. Of het netwerk dan nog goed functioneert, is een vraag waar experts het niet over eens zijn.
Moet je belasting betalen over winst met bitcoin?
In Nederland valt cryptogeld onder het vermogen in box 3. Je betaalt dus belasting over de waarde die je bezit op 1 januari, niet over de winst die je maakt. In België gelden andere regels: winst kan soms als divers inkomen worden belast. Het is slim om dit na te vragen bij een belastingadviseur als je grotere bedragen bezit.
