Een kasstroomoverzicht laat zien hoeveel geld er in een bepaalde periode in en uit een bedrijf stroomt. Anders dan de winst-en-verliesrekening gaat het hier uitsluitend om feitelijke geldstromen: geld dat echt is ontvangen of echt is betaald. Dat maakt het kasstroomoverzicht een van de eerlijkste financiële overzichten die er zijn.
Bedrijven kunnen op papier winstgevend zijn en toch in de betalingsproblemen komen, simpelweg omdat klanten laat betalen of investeringen veel cash opslokt. Het kasstroomoverzicht maakt dat verschil zichtbaar. Dat is waarom banken, investeerders en controllers dit overzicht zo serieus nemen.
Wat staat er in een kasstroomoverzicht?
Het overzicht is opgebouwd uit drie onderdelen, elk met een eigen functie. Samen geven ze een volledig beeld van hoe geld door een bedrijf beweegt.
- Operationele kasstroom: het geld dat binnenkomt en uitgaat door de dagelijkse bedrijfsactiviteiten. Denk aan betalingen van klanten, betalingen aan leveranciers en personeelskosten. Dit is de kern van het overzicht.
- Investeringskasstroom: geld dat wordt besteed aan of vrijkomt uit investeringen, zoals de aankoop van machines, gebouwen of de verkoop van bedrijfsmiddelen.
- Financieringskasstroom: geldstromen die te maken hebben met de financiering van het bedrijf. Denk aan leningen die worden afgesloten of afgelost, en dividenduitkeringen aan aandeelhouders.
De som van deze drie onderdelen geeft de nettoverandering in de kaspositie over de betreffende periode. Begon het jaar met 50.000 euro in kas en eindigt het met 80.000 euro, dan is de nettokastoename 30.000 euro.
Verschil met de winst-en-verliesrekening
Dit is het punt waar veel verwarring ontstaat. In de winst-en-verliesrekening (W&V) wordt gewerkt met baten en lasten op het moment dat ze zijn ontstaan, niet per se wanneer er geld is overgemaakt. Als je in december een factuur stuurt van 10.000 euro maar het geld in januari pas ontvangt, staat die omzet al in december in de W&V. In het kasstroomoverzicht verschijnt datzelfde bedrag pas in januari.
Dat verschil (ook wel “accrual versus cash” genoemd) maakt het kasstroomoverzicht onmisbaar naast de W&V. Een bedrijf kan een mooie winst tonen terwijl het feitelijk geen geld op de rekening heeft. Het kasstroomoverzicht onthult die situatie meteen.
Directe en indirecte methode
Er zijn twee manieren om het kasstroomoverzicht op te stellen, en ze leiden tot hetzelfde eindresultaat. Het verschil zit in de presentatie van de operationele kasstroom.
Bij de directe methode worden alle werkelijke geldstromen rechtstreeks opgesomd: klanten betaalden X euro, leveranciers ontvingen Y euro, personeel kostte Z euro. Dit geeft het meest transparante beeld, maar vraagt meer administratieve inspanning.
Bij de indirecte methode begin je met de nettowinst uit de W&V en corrigeer je daarna voor posten die geen echte geldstroom zijn, zoals afschrijvingen, wijzigingen in werkkapitaal en voorzieningen. Deze methode wordt in de praktijk vaker gebruikt, zeker bij middelgrote en grote bedrijven.
Praktisch rekenvoorbeeld
Stel: een bedrijf maakt een nettowinst van 100.000 euro. Er is echter 20.000 euro afgeschreven op machines (geen kasuitstroom), en de debiteuren zijn met 30.000 euro gestegen (geld nog niet ontvangen). Dan ziet de operationele kasstroom er zo uit:
| Post | Bedrag |
|---|---|
| Nettowinst | + 100.000 |
| Afschrijvingen (non-cash) | + 20.000 |
| Stijging debiteuren | – 30.000 |
| Operationele kasstroom | + 90.000 |
Ondanks een winst van 100.000 euro is er maar 90.000 euro echt binnengekomen. Als er dan ook nog 60.000 euro is geïnvesteerd in nieuwe apparatuur en 20.000 euro aan leningen is afgelost, eindigt het bedrijf met een nettokastoename van 10.000 euro.
Wie gebruikt het kasstroomoverzicht en waarvoor?
Voor de jaarrekening van middelgrote en grote bedrijven in Nederland is een kasstroomoverzicht wettelijk verplicht (op basis van Titel 9 Boek 2 BW). Kleine bedrijven zijn in de meeste gevallen vrijgesteld, maar ook voor hen is het een waardevol intern stuurmiddel.
Banken vragen het op bij kredietaanvragen om te beoordelen of een bedrijf leningen kan terugbetalen. Investeerders kijken er naar om te zien of een bedrijf structureel cash genereert of alleen op papier presteert. Intern gebruiken controllers en financieel managers het om tijdig bij te sturen als de liquiditeit onder druk staat.
Veelgestelde vragen over het kasstroomoverzicht
Is een negatieve kasstroom altijd slecht?
Niet per se. Een negatieve investeringskasstroom kan betekenen dat een bedrijf flink investeert in groei. Kijk altijd naar het geheel: een sterke operationele kasstroom in combinatie met investeringen is een heel ander signaal dan een negatieve operationele kasstroom.
Wat is het verschil tussen kasstroom en liquiditeit?
Liquiditeit is een momentopname: heeft het bedrijf op dit moment genoeg geld om aan zijn verplichtingen te voldoen? Het kasstroomoverzicht laat zien hoe de liquiditeit zich over een periode heeft ontwikkeld, en waarom.
Hoe vaak maak je een kasstroomoverzicht?
Het formele overzicht maakt deel uit van de jaarrekening en heeft dus een jaarlijkse frequentie. Intern werken veel bedrijven met maandelijkse of kwartaalprognoses van de kasstroom, ook wel een cashflowprognose of liquiditeitsprognose genoemd.
Het kasstroomoverzicht is geen administratieve formaliteit maar een spiegel van de financiële gezondheid van een bedrijf. Als de winst en de kasstroom structureel ver uit elkaar lopen, is dat een signaal om goed naar de oorzaak te kijken, want papieren winst betaalt geen rekeningen.
Lees ook