Je kunt het kindsdeel bij leven schenken door je kind nu al (een deel van) zijn of haar erfenis te geven, in plaats van te wachten tot na je overlijden. Dit heet een vooruitbetaling op de erfenis, ook wel een schenking op voorschot of een voorschot op erfdeel. Het is een legale en veelgebruikte manier om vermogen te spreiden, belasting te besparen en je kind op een financieel nuttig moment te helpen, bijvoorbeeld bij de aankoop van een huis.
Of dit slim is, hangt af van je situatie. Hieronder lees je precies hoe het werkt, wat de regels zijn en wanneer je beter even wacht.
Wat is een kindsdeel schenken bij leven?
Het kindsdeel is het wettelijk erfdeel waarop een kind recht heeft na het overlijden van een ouder. Dit bedraagt in Nederland altijd de helft van wat het kind normaal gesproken zou erven, ongeacht wat er in het testament staat. Dit noemen we de legitieme portie. Als je je kind dit bedrag al tijdens je leven geeft, spreek je van een schenking op voorschot op het erfdeel.
Belangrijk verschil: een schenking op voorschot wordt later verrekend met de erfenis. Je kind ontvangt dus niet zijn kindsdeel én later nog eens de volledige erfenis. Bij een gewone schenking zonder voorschotclausule kan dat anders liggen, afhankelijk van wat je vastlegt.
Manieren om het kindsdeel bij leven te schenken
Er zijn meerdere vormen om vermogen alvast over te dragen aan je kinderen:
- Jaarlijkse schenkingsvrijstelling: Elk jaar mag je belastingvrij een bedrag schenken aan je kind. De Belastingdienst stelt deze vrijstelling jaarlijks vast. In 2025 gaat het om een bedrag van rond de 6.600 euro per kind per jaar. Dit is een schatting op basis van de indexatie van voorgaande jaren; check de actuele vrijstelling altijd via de Belastingdienst.
- Eenmalige verhoogde vrijstelling: Je kunt je kind eenmalig een hoger bedrag belastingvrij schenken als het kind tussen de 18 en 40 jaar oud is. Naar schatting rond 2026 gaat het om een bedrag van circa 32.000 euro voor vrij te besteden doeleinden. Let op: de verhoogde vrijstelling voor de eigen woning (de zogenaamde jubelton) is per 1 januari 2024 volledig afgeschaft.
- Grote schenking met schenkbelasting: Wil je meer schenken dan de vrijstelling toelaat? Dan betaalt je kind schenkbelasting. Het tarief loopt op naarmate het bedrag hoger is. Voor kinderen geldt een lager tarief dan voor niet-familieleden.
- Schenking op papier: Je schenkt een bedrag op papier (schuldigerkenning), zonder het geld direct over te maken. Je kind krijgt een vordering op jou, die na je overlijden wordt uitbetaald vanuit de nalatenschap. Hierover betaal je wel jaarlijks rente (minimaal 6%), anders telt de Belastingdienst het niet als schenking.
Verrekening met de erfenis: hoe werkt dat?
Als je een schenking doet als voorschot op het erfdeel, leg je dat bij voorkeur schriftelijk vast, bij de notaris of via een schenkingsakte. Zo is later duidelijk dat dit bedrag wordt verrekend. Doe je dat niet, dan kan er discussie ontstaan tussen erfgenamen over of de schenking al dan niet meetelt.
Stel: je hebt twee kinderen en een vermogen van 200.000 euro. Je hebt aan kind A al 40.000 euro geschonken op voorschot. Na jouw overlijden is de nalatenschap 160.000 euro. Maar voor de verdeling wordt de schenking van 40.000 euro bij de nalatenschap opgeteld (fictief: 200.000 euro). Elk kind heeft recht op 100.000 euro. Kind A heeft al 40.000 euro ontvangen en krijgt nog 60.000 euro. Kind B krijgt 100.000 euro. Zo is de verdeling eerlijk.
Wanneer is kindsdeel schenken bij leven slim?
Schenken bij leven kan voordelig zijn als je verwacht dat je vermogen groot genoeg is om erfbelasting te betalen. Door nu al te schenken, verklein je de uiteindelijke nalatenschap en betaalt je kind minder of geen erfbelasting. De vrijstellingen voor erfbelasting voor kinderen liggen in 2025 naar schatting rond de 25.000 euro per kind, daarboven geldt het progressieve tarief.
Schenken is ook zinvol als je kind het geld nu goed kan gebruiken, bijvoorbeeld voor een eigen woning, studie of het starten van een bedrijf. Geld op een vroeg moment ontvangen heeft meer praktische waarde dan hetzelfde bedrag twintig jaar later.
Wanneer is het juist niet verstandig
Schenk niet meer dan je zelf kunt missen. Als je later zorgkosten hebt of je inkomen wegvalt, wil je niet afhankelijk zijn van je kind. Stel jezelf de vraag: kan ik de rest van mijn leven goed rondkomen zonder dit geld? Zo niet, dan is schenken risicovol.
Let ook op als je kind schulden heeft of in een echtscheiding zit. Een schenking kan in die gevallen (deels) verloren gaan aan schuldeisers of in de boedelverdeling vallen. Via een uitsluitingsclausule in de schenkingsakte kun je vastleggen dat het geld niet in een huwelijksgemeenschap valt.
Notaris inschakelen: noodzaak of keuze?
Voor de meeste schenkingen is een notariële akte niet verplicht. Je kunt een schenking ook schriftelijk vastleggen in een onderhandse akte. Maar voor een schenking op papier (schuldigerkenning) is een notariële akte wél wettelijk vereist, anders erkent de Belastingdienst de schenking niet.
Een notaris helpt ook bij het vastleggen van een voorschotclausule, uitsluitingsclausule of andere voorwaarden. Dat voorkomt later ruzie tussen erfgenamen. De kosten van een notaris voor een schenkingsakte liggen naar schatting rond de 200 tot 500 euro in 2026, afhankelijk van de complexiteit.
Schenk je je kindsdeel al bij leven, dan geef je je kind een financieel voordeel op het moment dat het er het meest aan heeft, en kun je tegelijkertijd erfbelasting besparen. Zorg altijd voor een duidelijke schriftelijke vastlegging, houd rekening met de verrekening bij overlijden en laat je bij twijfel adviseren door een notaris of financieel adviseur.
