Erfenis schenken betekent dat je een deel van je vermogen al tijdens je leven overdraagt aan je erfgenamen, in plaats van te wachten tot je overlijdt. Dat kan slim zijn: je verkleint je belastbare nalatenschap, je erfgenamen betalen mogelijk minder erfbelasting, en je ziet zelf nog hoe het geld wordt gebruikt. Maar er zijn regels, limieten en valkuilen waar je rekening mee moet houden.
Waarom erfenis schenken aantrekkelijk is
Bij een gewone erfenis betalen je erfgenamen erfbelasting over wat ze ontvangen. Hoe meer je nalaat, hoe hoger het bedrag waarover belasting wordt geheven. Door al bij leven te schenken, verklein je stap voor stap de omvang van je nalatenschap. Elk bedrag dat je wegschenkt binnen de vrijstellingen kost je erfgenamen geen cent aan belasting. Over de jaren heen kan dat een aanzienlijk verschil maken.
Ouders kiezen er bijvoorbeeld vaak voor om hun kinderen jaarlijks een bedrag te schenken zodat die eerder een huis kunnen kopen of studie kunnen betalen. Je ziet zelf wat je gift oplevert, en je kind hoeft er geen belasting over te betalen zolang je binnen de vrijstelling blijft.
Hoeveel kun je belastingvrij schenken?
De Belastingdienst kent jaarlijkse schenkingsvrijstellingen. Voor 2025 gelden naar schatting de volgende bedragen (controleer elk jaar de actuele cijfers via de Belastingdienst):
- Aan een kind: naar schatting rond 6.633 euro per jaar (2025) belastingvrij.
- Eenmalig verhoogd voor een kind tussen 18 en 40 jaar: naar schatting rond 31.813 euro (2025), vrij te besteden.
- Aan een kleinkind of derde: naar schatting rond 2.658 euro per jaar (2025).
De vroegere “jubelton” voor de eigen woning is per 2024 volledig afgeschaft. Je kunt dus niet meer eenmalig een ton belastingvrij schenken voor een huis. Dat is een belangrijk punt als je de komende jaren een grote schenking voor vastgoed overweegt.
De 180-dagenregel: wanneer een schenking toch deel wordt van de erfenis
Er is een belangrijke uitzondering op de scheiding tussen schenken en erven. Als je overlijdt binnen 180 dagen na het doen van een schenking, beschouwt de Belastingdienst die schenking als onderdeel van je erfenis. De ontvanger moet dan alsnog erfbelasting betalen over dat bedrag, verminderd met de eerder betaalde schenkbelasting. Dit staat expliciet in de regels van de Belastingdienst.
Praktisch betekent dit: een schenking die je doet terwijl je ernstig ziek bent, biedt je erfgenamen geen belastingvoordeel als je binnen zes maanden overlijdt. Vroeg beginnen met schenken, als je nog gezond bent, is dan ook verstandiger dan wachten tot het laatste moment.
Schenken met of zonder notaris?
Kleine, jaarlijkse schenkingen hoef je niet bij de notaris te regelen. Je maakt het geld over en doet aangifte schenkbelasting als dat nodig is. Maar er zijn situaties waarbij een notariële akte wel verstandig of zelfs verplicht is:
- Bij een schenking op papier (je legt een schuld aan de ontvanger vast zonder direct geld over te maken).
- Bij een schenking onder voorwaarden, zoals een uitsluitingsclausule (zodat het geld niet naar een ex-partner gaat bij scheiding).
- Bij onroerend goed.
Een schenking op papier is een populaire constructie: je schenkt op papier een bedrag aan je kind, erkent een schuld, en betaalt jaarlijks minstens 6% rente. Pas bij jouw overlijden wordt de schuld verrekend met de erfenis. Let op: zonder notariële vastlegging is deze constructie niet geldig voor de erfbelasting.
Aangifte schenkbelasting: wanneer wel, wanneer niet?
Je hoeft geen aangifte te doen als je schenking volledig binnen de jaarlijkse vrijstelling valt. Schend je de vrijstelling, dan moet je (of de ontvanger) aangifte doen bij de Belastingdienst. De aangifte loopt via de website van de Belastingdienst en moet worden ingediend vóór 1 maart van het jaar na de schenking.
Doe je aangifte ook als je gebruik maakt van de eenmalig verhoogde vrijstelling, ook al is het bedrag er precies onder. Dat is de enige manier om officieel vast te leggen dat je de verhoogde vrijstelling hebt gebruikt (die kun je namelijk maar één keer benutten).
Wanneer is erfenis schenken juist niet slim?
Schenken is niet altijd voordelig. Houd rekening met het volgende:
- Als je het geld zelf nog nodig kunt hebben, voor zorg of levensonderhoud op latere leeftijd, schep dan geen verplichtingen die je later moeilijk kunt terugdraaien.
- Een schenking is in principe onherroepelijk. Je kunt het geld niet zomaar terugvragen als de relatie verslechtert.
- Bij een schenking boven de vrijstelling betaalt de ontvanger schenkbelasting. In sommige gevallen is dat tarief vergelijkbaar met of zelfs hoger dan het erfbelastingtarief, waardoor schenken geen voordeel oplevert.
- Overlijdt je partner en jij erft als langstlevende, dan kan een eerder gedane schenking invloed hebben op de berekening van de erfbelasting. Laat je hierover adviseren.
Erfenis schenken is het meest effectief als je vroeg begint, klein en regelmatig schenkt, en goed bijhoudt van welke vrijstellingen je al gebruik hebt gemaakt. Een belastingadviseur of notaris kan helpen om de aanpak op jouw situatie af te stemmen, zeker als het om grotere bedragen of complexere constructies gaat.
