Schenken bij leven betekent dat je vermogen overdraagt aan je kinderen of andere dierbaren terwijl je nog leeft, in plaats van alles via een erfenis te regelen. Dat kan voordelig zijn: ontvangers betalen vaak minder of geen schenkbelasting, en je ziet zelf hoe het geld of goed wordt gebruikt. Er zijn meerdere manieren om dit te doen, elk met eigen regels en fiscale gevolgen.
Of het slim is, hangt af van je situatie. Schenken bij leven past niet altijd bij iedereen. Wie zijn eigen financiële toekomst nog niet zeker heeft, doet er verstandig aan voorzichtig te zijn. Hieronder vind je de belangrijkste manieren om bij leven te schenken, met de voor- en nadelen per methode.
Jaarlijkse vrijstelling: elk jaar een bedrag overmaken
De meest gebruikte manier van schenken bij leven is het jaarlijkse bedrag dat je belastingvrij mag geven. De Belastingdienst stelt elk jaar een vrijgesteld bedrag vast. Voor schenkingen aan kinderen geldt in 2026 naar schatting een vrijstelling van rond de 6.000 euro per kind per jaar. Voor kleinkinderen en anderen is dat bedrag lager, naar schatting rond de 2.600 euro per jaar in 2026. Je betaalt over dit deel geen schenkbelasting. Combineer je dit jaar op jaar, dan bouw je over tijd een flink bedrag op zonder belastinglek.
Je hoeft zo’n schenking niet aan te geven als je onder de vrijstelling blijft. Ga je er wel overheen, dan moet de ontvanger aangifte doen en schenkbelasting betalen over het meerdere. Het tarief loopt op met het bedrag en de relatie tot de schenker.
Eenmalig verhoogde vrijstelling voor kinderen
Ouders mogen hun kind eenmalig een hoger bedrag belastingvrij schenken. Dit is een verhoogde vrijstelling die je eenmalig kunt gebruiken, los van de jaarlijkse vrijstelling. Vroeger bestond ook de zogenaamde jubelton voor de aankoop van een eigen woning, maar die is inmiddels afgeschaft. De reguliere eenmalig verhoogde vrijstelling is in 2026 naar schatting rond de 31.000 euro. Let op: je kind moet dan wel tussen de 18 en 40 jaar oud zijn, en je kunt deze vrijstelling maar één keer gebruiken per kind.
Schenken op papier
Heb je geen grote som geld beschikbaar, maar wil je toch schenken? Dan is een papieren schenking een optie. Je legt notarieel vast dat je een bedrag schuldig erkent aan de ontvanger, maar keert dat pas uit na je overlijden. Het bedrag wordt dan afgetrokken van de erfenis, waardoor er minder erfbelasting verschuldigd is. Voorwaarde is wel dat je jaarlijks minimaal 6% rente betaalt over het geleende bedrag. Doe je dat niet, dan erkent de Belastingdienst de schenking niet. Een notaris is verplicht bij deze constructie.
Iets anders dan geld schenken
Je kunt ook goederen schenken: een auto, sieraden, kunst of meubels. De waarde van zo’n schenking telt mee voor de vrijstellingen. De ontvanger betaalt schenkbelasting als de waarde boven de vrijstelling uitkomt. Schenkingen van onroerend goed, zoals een huis of een stuk grond, zijn mogelijk maar fiscaal ingewikkeld. Daarvoor schakel je het beste een notaris en eventueel een fiscalist in.
Schulden kwijtschelden
Als je kind bij jou een lening heeft lopen, kun je die geheel of gedeeltelijk kwijtschelden. Dat is ook een schenking. De kwijtgescholden schuld telt mee voor de vrijstellingen. Je kunt dit jaarlijks doen binnen het vrijgestelde bedrag, zodat er geen schenkbelasting betaald hoeft te worden. Leg de kwijtschelding schriftelijk vast, zodat er later geen misverstanden over ontstaan.
Schenken via een notariële akte
Sommige schenkingen moet je verplicht vastleggen bij een notaris, zoals de papieren schenking hierboven. Maar ook als het niet verplicht is, kan een notariële akte zinvol zijn. Het geeft duidelijkheid over eventuele voorwaarden die je stelt, zoals de herroepelijkheid van de schenking of de uitsluitingsclausule. Met een uitsluitingsclausule zorg je ervoor dat het geschonken geld niet in een gemeenschap van goederen valt als je kind gaat trouwen.
Wanneer is schenken bij leven juist niet verstandig?
Schenken bij leven heeft ook nadelen. Als je later zelf meer geld nodig hebt voor zorg of levensonderhoud, is het lastig om schenkingen terug te draaien. Bovendien kan een te grote schenking gevolgen hebben voor toeslagen of eigen bijdragen die je ontvangt. Schenkingen die je binnen zeven jaar voor je overlijden doet, kunnen onder bepaalde omstandigheden alsnog meetellen voor de erfbelasting. Laat je goed informeren voordat je grote bedragen weggeeft.
Schenken bij leven is voor veel mensen een aantrekkelijke manier om vermogen over te dragen en erfbelasting te besparen. Begin met de jaarlijkse vrijstelling als eenvoudigste stap, en overleg met een notaris of financieel adviseur zodra het om grotere bedragen of bijzondere situaties gaat. Zo doe je het op een manier die zowel voor jou als voor de ontvanger klopt.
