Een liquiditeitsbegroting laat per maand of kwartaal zien of je bedrijf genoeg geld heeft om alle rekeningen te betalen. Het is geen winst-en-verliesrekening, maar een concreet overzicht van wanneer geld binnenkomt en wanneer het eruit gaat. Dat verschil is precies waarom een liquiditeitsbegroting zo nuttig is: een bedrijf kan op papier winstgevend zijn en toch in betalingsproblemen komen, simpelweg omdat inkomsten en uitgaven niet op hetzelfde moment vallen.
Wat staat er in een liquiditeitsbegroting?
Een liquiditeitsbegroting bestaat uit twee kanten: de verwachte ontvangsten en de verwachte betalingen. Je werkt daarin met de werkelijke momenten waarop geld je rekening in of uit gaat, niet met het moment waarop je een factuur verstuurt of ontvangt. Een factuur van 5.000 euro die je in januari stuurt maar pas in maart betaald krijgt, telt in de liquiditeitsbegroting mee in maart.
Typische onderdelen aan de ontvangstenkant zijn betalingen van klanten, subsidies, leningen en eventueel belastingteruggaven. Aan de uitgavenkant staan personeelskosten, huur, inkoop van materialen of voorraad, belastingafdrachten (zoals btw en loonheffing), aflossingen op leningen en andere vaste lasten. Door beide kanten per periode naast elkaar te zetten, zie je het saldo: positief betekent overschot, negatief betekent tekort.
Liquiditeitsbegroting per maand of per kwartaal?
De meeste bedrijven werken met een maandelijkse indeling, zeker als de kasstromen regelmatig wisselen. Een kwartaalindeling volstaat als de inkomsten en uitgaven redelijk stabiel en voorspelbaar zijn. Voor startende bedrijven of bedrijven in een groeifase is een maandoverzicht bijna altijd verstandiger, omdat de marges krap zijn en een onverwachte uitgave al snel problemen geeft.
Sommige bedrijven met sterk seizoensgebonden omzet, zoals een camping of een kerstbomenverkoper, kiezen er soms voor om in drukke periodes zelfs per week te plannen. Hoe nauwer de liquiditeitsbegroting aansluit op de werkelijkheid, hoe eerder je een probleem ziet aankomen.
Stap voor stap een liquiditeitsbegroting maken
Je kunt een liquiditeitsbegroting maken in een eenvoudige spreadsheet. Hieronder staat een praktische aanpak:
- Stap 1: bepaal de periode. Kies een tijdshorizon, meestal twaalf maanden vooruit, en werk per maand.
- Stap 2: stel het beginsaldo vast. Noteer het bedrag dat op dit moment op je zakelijke rekening staat.
- Stap 3: schrijf alle verwachte ontvangsten op. Denk aan klantenbetalingen (rekening houdend met betalingstermijnen), geplande leningen of andere inkomsten.
- Stap 4: schrijf alle verwachte uitgaven op. Zet elke vaste en verwachte variabele kostenpost per maand neer, op het moment dat je ze daadwerkelijk betaalt.
- Stap 5: bereken het maandsaldo. Trek de uitgaven af van de ontvangsten. Dit is het nettoverschil per maand.
- Stap 6: bereken het cumulatieve saldo. Tel het beginsaldo op bij het maandsaldo van maand 1. Dat eindcijfer is het beginsaldo van maand 2, enzovoort.
- Stap 7: signaleer knelpunten. Elke maand met een negatief cumulatief saldo is een signaal. Plan daar actie op, voordat het zover is.
Rekenvoorbeeld: hoe een saldo negatief kan worden
Stel: je begint januari met 8.000 euro op de rekening. In januari verwacht je 12.000 euro aan inkomsten, maar je hebt 15.000 euro aan uitgaven (onder andere een kwartaalafdracht btw). Het saldo in januari wordt dan 8.000 + 12.000 – 15.000 = 5.000 euro. In februari verwacht je 10.000 euro inkomsten en 11.500 euro aan uitgaven. Eindstand februari: 5.000 + 10.000 – 11.500 = 3.500 euro. Dat lijkt nog net positief, maar als in maart een grote inkooprekening valt van 14.000 euro terwijl je slechts 9.000 euro ontvangt, zit je op 3.500 + 9.000 – 14.000 = -1.500 euro. Zonder begroting kom je dit tekort pas tegen als de rekening niet betaald kan worden. Met een begroting zie je het maanden van tevoren.
Veelgemaakte fouten bij een liquiditeitsbegroting
Een veelvoorkomende fout is het verwarren van de factuurdatum met de betaaldatum. Boek inkomsten pas op het moment dat je klant betaalt, niet als je factureert. Bij klanten met 30 of 60 dagen betalingstermijn kan dat een groot verschil maken. Hetzelfde geldt voor je eigen leveranciers: een inkoopfactuur met 45 dagen betalingstermijn telt pas mee op de dag dat je betaalt.
Een andere valkuil is het vergeten van onregelmatige uitgaven. Denk aan jaarlijkse verzekeringspremies, kwartaalaangiften btw, of een verwachte onderhoudskost. Zet die alvast in de juiste maand, ook al komen ze maar één keer per jaar.
Tot slot overschatten ondernemers regelmatig hun inkomsten. Het is verstandiger om te werken met een realistische of zelfs iets lagere verwachting. Een buffer van één tot drie maanden vaste lasten geldt als gebruikelijk advies, maar de juiste marge hangt af van de sector en de stabiliteit van je omzet.
Wanneer is een liquiditeitsbegroting extra belangrijk?
Bij een bankaanvraag of investeerdersgesprek is een liquiditeitsbegroting bijna altijd verplicht. Banken willen zien of je de aflossingen kunt dragen, niet alleen of je winstgevend bent. Ook bij een snelle groei van het bedrijf is de begroting onmisbaar: meer omzet betekent vaak ook meer voorfinanciering van inkoop en personeel, waardoor je tijdelijk meer geld nodig hebt terwijl de inkomsten nog moeten volgen.
Voor startende ondernemers is het opstellen van een liquiditeitsbegroting een van de eerste praktische stappen bij het schrijven van een ondernemingsplan. De Kamer van Koophandel en het ondernemersplein van de overheid bieden gratis basisinformatie en soms ook sjablonen om mee te starten.
Een liquiditeitsbegroting hoeft geen ingewikkeld document te zijn. Een overzichtelijke spreadsheet met de juiste kolommen is al voldoende om maanden vooruit te kijken en te voorkomen dat je verrast wordt door een leeg rekeningsaldo. Het bijhouden ervan kost een paar uur per maand, maar kan een hoop onnodige stress, boetes of zelfs faillissement voorkomen.
