De operationele kasstroom bereken je door de nettowinst te nemen en daar afschrijvingen bij op te tellen, plus of min de verandering in werkkapitaal. Dit getal laat zien hoeveel geld een bedrijf daadwerkelijk genereert vanuit zijn kernactiviteiten, los van financiering of investeringen.
Het verschil met de nettowinst is belangrijk: winst op papier betekent niet automatisch geld op de rekening. De operationele kasstroom corrigeert daar voor. Dat maakt het een van de meest betrouwbare maatstaven om de financiële gezondheid van een bedrijf te beoordelen.
De formule voor de operationele kasstroom
De standaardformule ziet er als volgt uit:
Operationele kasstroom = Nettowinst + Afschrijvingen en amortisatie ± Verandering in werkkapitaal
Elke term heeft een specifieke betekenis in deze berekening:
- Nettowinst: de winst na aftrek van alle kosten en belastingen, zoals vermeld in de winst- en verliesrekening.
- Afschrijvingen en amortisatie: dit zijn kosten die wel in de boeken staan, maar waarbij geen geld de deur uit gaat. Ze worden dus teruggeteld.
- Verandering in werkkapitaal: dit is het verschil in vlottende activa (zoals voorraden en debiteuren) minus kortlopende schulden tussen twee periodes. Een toename van werkkapitaal verlaagt de kasstroom; een afname verhoogt die.
Operationele kasstroom berekenen: een concreet rekenvoorbeeld
Stel, een bedrijf heeft de volgende cijfers over een jaar:
| Post | Bedrag |
|---|---|
| Nettowinst | € 80.000 |
| Afschrijvingen | € 20.000 |
| Verandering in werkkapitaal | -€ 10.000 (toename debiteuren) |
De berekening wordt dan: € 80.000 + € 20.000 – € 10.000 = € 90.000 operationele kasstroom.
De nettowinst was € 80.000, maar het bedrijf genereerde € 90.000 aan cash vanuit zijn activiteiten. Het verschil komt door de afschrijvingen (geen echte kasuitstroom) en de stijging van openstaande vorderingen (geld dat nog niet is ontvangen).
Waarom afschrijvingen bij de winst worden opgeteld
Afschrijvingen verlagen de nettowinst, maar er gaat geen geld uit. Als een machine over vijf jaar wordt afgeschreven, boek je elk jaar een kostenpost, maar de betaling vond al eerder plaats bij de aankoop. Bij de kasstroomberekening draai je dat effect terug door afschrijvingen op te tellen. Hetzelfde geldt voor amortisatie, wat de afschrijving van immateriële activa is zoals patenten of goodwill.
De rol van werkkapitaal in de berekening
Werkkapitaal is het verschil tussen vlottende activa en kortlopende schulden. Veranderingen daarin hebben direct effect op de kasstroom:
- Als debiteuren toenemen (klanten betalen trager), daalt de kasstroom: de omzet is geboekt, maar het geld is er nog niet.
- Als voorraden stijgen, daalt de kasstroom: er is meer geld vastgezet in producten die nog niet verkocht zijn.
- Als crediteuren toenemen (je betaalt leveranciers later), stijgt de kasstroom tijdelijk: je houdt langer cash vast.
Dit maakt werkkapitaalbeheer direct zichtbaar in de operationele kasstroom. Een bedrijf met groeiende winst maar snel oplopende debiteuren kan toch krap bij kas zitten.
Indirecte versus directe methode
De berekening hierboven is de indirecte methode: je begint bij de nettowinst en corrigeert daarna. Dit is verreweg de meest gebruikte methode in jaarverslagen en bij financiële analyse.
Er is ook een directe methode, waarbij je alle werkelijke kasontvangsten bij elkaar optelt en alle kasuitgaven aftrekt. Het resultaat is hetzelfde, maar de directe methode vereist gedetailleerdere gegevens en wordt in de praktijk minder toegepast.
Wat zegt de uitkomst?
Een positieve operationele kasstroom betekent dat het bedrijf zijn activiteiten zelf kan bekostigen zonder extra financiering. Een negatieve kasstroom wil niet altijd zeggen dat het slecht gaat, snel groeiende bedrijven investeren veel in werkkapitaal, maar het verdient aandacht als dit structureel is.
Vergelijk de operationele kasstroom ook met de nettowinst. Als de kasstroom structureel lager is dan de winst, kan dat wijzen op agressieve winstherkenning of moeite met innen van vorderingen. Een kasstroom die structureel hoger ligt dan de winst is juist een positief signaal: het bedrijf verdient in werkelijkheid meer dan de boeken suggereren.
Met de formule nettowinst plus afschrijvingen plus of min werkkapitaalverandering kom je in de meeste gevallen snel tot een betrouwbare uitkomst. Heb je toegang tot een volledige jaarrekening, check dan ook het kasstroomoverzicht dat daar standaard in zit: daarin staat de operationele kasstroom al kant-en-klaar uitgewerkt.
