Schenken na overlijden is in principe niet mogelijk, maar een schenking die kort vóór het overlijden is gedaan, kan alsnog gevolgen hebben voor de erfbelasting. Dat heeft alles te maken met de zogeheten 180-dagenregel van de Belastingdienst. Begrijpen hoe die regel werkt, voorkomt onverwachte belastingaanslagen bij de erfgenamen.
De 180-dagenregel: schenking telt mee als erfenis
Overlijdt een schenker binnen 180 dagen na het doen van een schenking? Dan behandelt de Belastingdienst die schenking alsof ze deel uitmaakt van de erfenis. De ontvanger betaalt in dat geval geen schenkbelasting meer, maar erfbelasting. Dat kan voor- of nadelig uitpakken, afhankelijk van de relatie tot de overledene en de hoogte van het bedrag.
De reden voor deze regel is het voorkomen van belastingontwijking. Zonder deze maatregel zou iemand vlak voor overlijden grote bedragen kunnen weggeven om zo de erfbelasting te omzeilen. De overheid wil dat voorkomen. De schenking verdwijnt dus niet fiscaal gezien, maar schuift op naar de erfenis.
Schenken na overlijden bij twee schenkers
Een specifieke situatie doet zich voor als een schenking is gedaan door twee personen samen, bijvoorbeeld een echtpaar. Overlijdt daarna één van hen binnen 180 dagen na de schenking? Dan wordt het deel van de overleden schenker aangemerkt als een verkrijging uit de nalatenschap. Het deel van de nog levende schenker valt gewoon onder de schenkbelasting, zoals normaal.
Dit kan praktisch relevant zijn bij ouders die samen een bedrag schenken aan een kind. Als één ouder kort daarna overlijdt, gelden voor de twee helften van de schenking ineens twee verschillende belastingregimes.
Wanneer pakt de 180-dagenregel nadelig uit?
De overstap van schenkbelasting naar erfbelasting is niet altijd nadelig. In sommige gevallen zijn de tarieven voor erfbelasting lager dan voor schenkbelasting, of zijn de vrijstellingen voor erfbelasting hoger. Maar de regel kan ook ongunstig uitpakken, bijvoorbeeld als de ontvanger geen erfgenaam is. Die heeft bij erfbelasting geen of een lagere vrijstelling dan bij een schenking aan een derde.
Een ander aandachtspunt: al betaalde schenkbelasting wordt verrekend met de erfbelasting. Je hoeft dus niet dubbel te betalen. Maar als de erfbelasting hoger uitvalt dan de eerder betaalde schenkbelasting, betaalt de ontvanger het verschil alsnog bij.
Vrijstellingen bij erfbelasting in 2026
Of de overstap van schenkbelasting naar erfbelasting voor- of nadelig uitpakt, hangt sterk af van wie de ontvanger is. De vrijstellingen voor erfbelasting zijn in 2026 (naar schatting) als volgt opgebouwd per categorie erfgenaam:
- Partners: een hoge vrijstelling, waardoor erfbelasting in veel gevallen beperkt of nul is.
- Kinderen: een vrijstelling per kind, lager dan die voor partners.
- Kleinkinderen: een lagere vrijstelling dan voor kinderen.
- Overige erfgenamen (zoals neven, nichten, vrienden): een veel lagere vrijstelling en hogere tarieven.
De exacte bedragen stelt de Belastingdienst jaarlijks vast. Raadpleeg altijd de actuele vrijstellingstabel op de website van de Belastingdienst voor de meest recente cijfers.
Wat als de schenking al verwerkt is in de aangifte schenkbelasting?
Als de schenker al een aangifte schenkbelasting heeft ingediend en daarna toch overlijdt binnen 180 dagen, verandert de situatie achteraf. De eerder ingediende aangifte schenkbelasting vervalt dan voor het deel dat betrekking heeft op de overleden schenker. Dat bedrag moet in de aangifte erfbelasting worden opgenomen als onderdeel van de nalatenschap. Eerder betaalde schenkbelasting wordt daarbij verrekend.
Wat kun je het beste doen?
Als je een grote schenking overweegt, is het slim om rekening te houden met de 180-dagenregel. Bij schenking op hoge leeftijd of bij een slechte gezondheid van de schenker kan de kans reëel zijn dat die regel van toepassing wordt. Laat je in dat geval adviseren door een belastingadviseur of notaris. Die kan berekenen of schenken nog voordelig is of dat het beter is om de overdracht via de erfenis te laten lopen.
Schenken na overlijden bestaat juridisch niet, maar de fiscale gevolgen van een schenking kunnen na het overlijden van de schenker nog wel degelijk veranderen. Wie die 180-dagenregel kent, voorkomt verrassingen bij de erfgenamen en maakt bewustere keuzes over het moment en de vorm van een schenking.
